سادیسم چیست و چه علائمی دارد؟ خصوصیات، علائم،علت و راههای درمان

آیا تا بحال به این موضوع توجه کرده‌اید که افرادی هستند که تمایل به آزار و اذیت دیگران دارند و از آن لذت میبرند؟ له.. این اتفاق در روان‌شناسی بیماری آزار و اذیت دیگران یا همان سادیسم نام دارد. اختلال سادیسم به حالتی گفته می‌شود که فرد از دیدن درد، رنج یا ناراحتی دیگران احساس لذت می‌کند.

این تمایل می‌تواند به شکل آزار جسمی، روانی یا حتی کلامی بروز پیدا کند و معمولاً ریشه در مشکلات عمیق روانی، تجربیات گذشته یا اختلالات شخصیتی دارد.   ما در این مقاله قصد داریم انواع سادیسم را به‌صورت جامع و دقیق بررسی کنیم و به تفاوت‌های آن در مردان، زنان و کودکان بپردازیم.

همچنین علائم، علت‌ها، ویژگی‌ها و خصوصیات رفتاری افراد دارای این اختلال را به‌طور کامل توضیح خواهیم داد و شما را با روش‌های تشخیص و درمان سادیسم آشنا می‌کنیم. اگرچه درمان این اختلال فرآیندی سخت و چالش‌برانگیز است، اما خبر خوب این است که سادیسم قابل درمان می‌باشد و ما در ادامه، مسیرهای درمانی را به‌صورت واضح و قابل‌فهم برای شما بیان کرده‌ایم تا آگاهی کامل‌تری نسبت به این موضوع به دست آورید.

سادیسم چیست؟

سادیسم به تمایل فرد برای لذت بردن از درد، رنج یا ناراحتی دیگران گفته می‌شود. برخی افراد سادیست به‌طور مستقیم به دیگران آسیب می‌زنند، در حالی که برخی دیگر تنها با دیدن رنج دیگران و به‌صورت غیرمستقیم از آن لذت می‌برند. این آزار می‌تواند جسمی مانند خشونت یا روانی مانند روابط عاطفی آزاردهنده باشد. در موقعیت‌های اجتماعی نیز این افراد اغلب به دنبال کنترل دیگران هستند و از تحقیر آن‌ها احساس رضایت می‌کنند.

سادیسم یکی از ویژگی‌های شخصیتی «تاریک» محسوب می‌شود و در کنار روان‌آزاری، خودشیفتگی و ماکیاولیسم، مجموعه‌ای به نام چهارگانه تاریک را تشکیل می‌دهد. تحقیقات نشان داده‌اند که این ویژگی‌ها معمولاً به‌طور هم‌زمان در افراد دیده می‌شوند.
این گرایش می‌تواند به شکل‌های مختلفی مانند آزار فیزیکی، جنسی، کلامی یا دستکاری عاطفی بروز پیدا کند و فقط به خشونت بدنی محدود نیست.

سادیسم لزوماً جنسی نیست و می‌تواند به اشکال مختلفی بروز پیدا کند؛ از جمله به‌صورت فیزیکی، جنسی، کلامی یا از طریق دستکاری عاطفی و تحقیر دیگران. اگرچه یکی از زمینه‌های بروز سادیسم می‌تواند روابط جنسی باشد، اما زمانی که این رفتارها با رضایت آگاهانه طرفین انجام شوند، الزاماً اختلال روانی محسوب نمی‌شوند. در مقابل، در صورت نبود رضایت، چنین رفتارهایی می‌توانند نشانه‌ای از اختلال سادیسم باشند.

همچنین لازم است بدانید که سادیسم با اختلال شخصیت ضداجتماعی یکسان نیست؛ زیرا افراد سادیست بیشتر برای لذت شخصی به دیگران آسیب می‌زنند، در حالی که افراد ضداجتماعی معمولاً با هدف منفعت یا سود شخصی قوانین را زیر پا می‌گذارند. اندازه‌گیری این ویژگی دشوار است، زیرا برخی افراد ممکن است تمایلات یا تکانه‌های سادیستی خود را ابراز نکنند، در حالی که برخی دیگر با وجود آگاهی از این تمایلات، آگاهانه تلاش می‌کنند از بروز یا عمل به آن‌ها جلوگیری کنند.

افرادی که سادیسم روزمره از خود نشان می‌دهند، از درد جسمی یا روانی دیگران در زندگی روزمره لذت می‌برند. برای مثال، ممکن است از دیدن دعوا در بیرون از میخانه یا خراب کردن یک ارائه مهم در محل کار توسط کسی لذت ببرند.

پیشنهادی: شناخت انواع اختلالات شخصیتی و علائم آنها

سادیسم جنسی

سادیسم جنسی به حالتی اشاره دارد که در آن فرد از تحقیر، ایجاد ترس یا وارد کردن آسیب روانی یا جسمی به شریک جنسی، احساس برانگیختگی و لذت جنسی می‌کند. این رفتارها می‌توانند شامل اعمالی مانند مهار کردن، حبس، گاز گرفتن، سیلی زدن، شلاق زدن یا کتک زدن باشند.

زمانی که این تمایلات یا رفتارها به‌صورت مکرر و بدون رضایت آگاهانه شریک یا شرکا انجام شوند، یا باعث اختلال در عملکرد اجتماعی، شغلی یا روابط فرد شوند، ممکن است تشخیص «اختلال سادیسم جنسی» مطرح شود. در موارد شدید، این اختلال می‌تواند ماهیتی مجرمانه پیدا کند و به آسیب‌های جدی یا حتی مرگ فرد مقابل منجر شود.

اختلال سادیسم جنسی در گروه اختلالات پارافیلیک قرار می‌گیرد؛ یعنی الگوهایی از علایق، خیال‌پردازی‌ها یا رفتارهای جنسی غیرمعمول که تنها زمانی به‌عنوان اختلال در نظر گرفته می‌شوند که موجب ناراحتی، آسیب یا نقض رضایت دیگران شوند. این در حالی است که فعالیت جنسی سالم می‌تواند طیف گسترده‌ای از رفتارها را شامل شود و بسیاری از افرادی که در چارچوب روابط رضایتمندانه BDSM فعالیت می‌کنند، هیچ‌گونه ناراحتی یا اختلالی در عملکرد خود تجربه نمی‌کنند.

در این روابط، تعیین مرزهای روشن، رضایت دوطرفه و احساس امنیت عاطفی نقش اساسی دارد و اغلب گزارش می‌شود که چنین تجربیاتی، در صورت سالم بودن، می‌تواند به افزایش اعتماد و صمیمیت میان شرکا منجر شود.

سادیسم در مردان شایع تر است یا زنان؟

به‌طور سنتی، این تصور وجود داشته است که سادیسم در مردان شایع‌تر از زنان است، اما پژوهش‌های علمی گسترده‌ای که این باور را به‌طور قطعی تأیید کند، وجود ندارد. با این حال، برخی مطالعات انجام‌شده بر افراد مبتلا به اختلال سادیسم جنسی نشان می‌دهد که ممکن است میان سطح بالاتر تستوسترون و بروز رفتارها یا خیال‌پردازی‌های سادیستی جنسی ارتباطی وجود داشته باشد؛ عاملی که معمولاً در مردان بیشتر دیده می‌شود. با وجود این، به دلیل محدود بودن تحقیقات و نقش پررنگ عوامل فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی، نمی‌توان با اطمینان گفت که سادیسم ذاتاً در مردان شایع‌تر از زنان است.

سادیسم از کجا آمده؟

اصطلاح «سادیسم» از نام رمان‌نویس فرانسوی قرن هجدهم، مارکی دو ساد، گرفته شده است؛ نویسنده‌ای که آثارش مملو از توصیف‌های تحقیرآمیز و اعمال جنسی صریح بود و همچنین به دلیل ارتکاب جرایم جنسی، بخش قابل توجهی از زندگی خود را در زندان سپری کرد.

سادیسم بیش از ۱۰۰ سال است که به‌عنوان یک الگوی رفتاری شناخته و نام‌گذاری شده است. نخستین‌بار «کرافت-اِبینگ» در سال ۱۸۹۸ این مفهوم را به‌طور علمی مطرح کرد. سادیسم در یک طیف قرار دارد، به همین دلیل میزان شیوع آن تا حد زیادی به تعریفی که از آن ارائه می‌شود بستگی دارد.

در دوره‌ای که اختلال شخصیت سادیستی هنوز به‌عنوان یک بیماری روانی شناخته می‌شد، پژوهشگر «جیمز رایش» در مطالعه خود دریافت که حدود ۸.۱ درصد از شرکت‌کنندگان معیارهای این اختلال را دارند (۱۹۹۳). همچنین در پژوهش‌های مربوط به سادیسم جنسی، بسته به معیارهای مورد استفاده، شیوع این گرایش بین ۲ تا ۳۰ درصد از جمعیت گزارش شده است.

اندازه‌گیری و تشخیص سادیسم کار ساده‌ای نیست؛ زیرا برخی افراد ممکن است تمایلات سادیستی خود را بیان نکنند و برخی دیگر آگاهانه تلاش کنند از عمل‌کردن به این تکانه‌ها جلوگیری کنند. به همین دلیل، آمارهای موجود می‌توانند متغیر و نسبی باشند.

این اختلال در سال ۱۹۸۷ به نسخه DSM-III-R اضافه شد، اما تنها هفت سال بعد و در نسخه DSM-IV حذف گردید. دلیل این تصمیم، نظر انجمن روان‌پزشکی آمریکا بود که معتقد بود اختلال شخصیت سادیستی هم‌پوشانی زیادی با اختلالات دیگری مانند اختلال شخصیت ضداجتماعی دارد و به‌تنهایی نمی‌تواند یک تشخیص مستقل محسوب شود.

به همین دلیل، در نسخه فعلی DSM-5 نیز اشاره‌ای به اختلال شخصیت سادیستی به‌عنوان یک تشخیص جداگانه وجود ندارد. در حال حاضر، سادیسم به‌عنوان یک اختلال روان‌پزشکی مستقل شناخته نمی‌شود.

خصوصیات افراد سادیسمی

• فقدان همدلی
  در حالی که بیشتر افراد هنگام مشاهده درد دیگران به‌طور طبیعی تمایل به همدردی یا کمک دارند، افراد سادیست معمولاً چنین واکنشی نشان نمی‌دهند. آن‌ها ممکن است از رنج دیگران لذت ببرند و حتی آگاهانه تصمیم‌هایی بگیرند که این درد را طولانی‌تر یا شدیدتر کند.
• فقدان احساس گناه و پشیمانی
  احساس گناه و پشیمانی معمولاً واکنشی طبیعی به انجام رفتارهای نادرست است، اما افراد دارای گرایش‌های سادیستی اغلب پس از آسیب رساندن به دیگران چنین احساسی را تجربه نمی‌کنند. با این حال، برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در شرایط آزمایشگاهی، افرادی که به «سادیست‌های روزمره» معروف‌اند، ممکن است پس از انجام رفتارهای آسیب‌زا در موقعیت‌های شبیه‌سازی‌شده، درجاتی از پشیمانی را ابراز کنند.
• بی‌رحمی و لذت از رنج دیگران
  افراد سادیست از مشاهده یا ایجاد رنج در انسان‌ها یا حیوانات احساس لذت می‌کنند و معمولاً در وارد کردن آسیب، دچار تردید یا ناراحتی نمی‌شوند. این آسیب می‌تواند جسمی، روانی یا عاطفی باشد و اغلب بدون احساس همدردی یا پشیمانی انجام می‌شود.
• پرخاشگری پیشگیرانه و آسیب‌رسانی برای لذت
  در حالی که بسیاری از افراد پرخاشگری را ابزاری برای رسیدن به هدفی خاص می‌دانند، سادیست‌ها ممکن است صرفاً برای لذت بردن، به دیگران آسیب بزنند؛ حتی زمانی که هیچ منفعت یا هدف بزرگ‌تری در میان نیست. ایجاد درد و رنج، خود می‌تواند برای آن‌ها منبع لذت باشد.
• شوخ‌طبعی بدخواهانه و تحقیرآمیز
  افراد سادیست ممکن است دیگران را سوژه شوخی‌های آزاردهنده و تحقیرآمیز قرار دهند. این رفتارها فراتر از شوخی‌های معمول است و شامل تمسخر، طعنه، توهین، استفاده از القاب بی‌رحمانه و تشویق دیگران به مشارکت در تحقیر فرد هدف می‌شود.
• قلدری و ترول‌کردن در فضای مجازی
  این افراد ممکن است از اینترنت به‌عنوان ابزاری برای آزار دیگران استفاده کنند؛ از طریق پیام‌های توهین‌آمیز، پرخاشگرانه یا تهدیدکننده. ناشناس‌بودن در فضای مجازی می‌تواند این رفتارها را تشدید کند و آگاهی از ایجاد ناراحتی یا آسیب عاطفی در دیگران، برای آن‌ها لذت‌بخش باشد.
• جذب به محتوای خشونت‌آمیز یا سادیستی
  تماشای صحنه‌های خشونت‌آمیز یا رنج دیگران، به‌صورت غیرمستقیم می‌تواند برای افراد سادیست جذاب باشد. آن‌ها ممکن است به‌طور مداوم به چنین ویدیوها یا تصاویری گرایش نشان دهند و درگیر این نوع محتوا شوند.

4 نوع اصلی اختلال سادیسم

اختلال سادیسم یکی از اختلالات جنسی حساب می‌شود و انواع مختلفی دارد که هر کدام شامل علائم خاص خود می‌باشد. تشخیص این علائم و درنتیجه تقسیم بندی انواع این اختلال کار آسانی نیست اما مهم‌ترین آنها را می‌توان به چهار دسته اصلی تقسیم کرد که شامل اجباری، انفجاری، ستمگر و از دست دادن کنترل می‌باشد. در ادامه به شرح کامل آنها میپردازیم:

1. سادیسم اجباری

سادیسم اجباری بیشتر در افرادی دیده می‌شود که دارای مقام، قدرت یا جایگاه اجتماعی هستند. این افراد معمولاً در موقعیت‌هایی قرار می‌گیرند که می‌توانند دیگران را مجبور به اطاعت از قوانین، دستورات و چارچوب‌های تعیین‌شده خود کنند.

در صورتی که فردی از انجام وظایف محول‌شده سرپیچی کند، با مجازات‌های سخت روبه‌رو می‌شود و فرد سادیست از اعمال این تنبیه‌ها احساس لذت و رضایت می‌کند. هرچه میزان قدرت و نفوذ این افراد در جامعه بیشتر باشد، شدت و گستردگی مجازات‌هایی که اعمال می‌کنند نیز افزایش می‌یابد.

افرادی که سادیسم اجباری دارند، معمولاً به‌دنبال نقش‌ها و موقعیت‌هایی با قدرت مشروع هستند؛ جایگاه‌هایی که به آن‌ها اجازه می‌دهد مجازات را بر کسانی که به‌نظرشان «سزاوار تنبیه» هستند اعمال کنند. این نقش‌ها می‌تواند شامل اجرای قانون، مدیریت، نظارت یا حتی آموزش باشد. آن‌ها از تنبیه افرادی که قوانین را زیر پا می‌گذارند یا از چارچوب‌ها و رویه‌های سازمانی سرپیچی می‌کنند، لذت می‌برند و این مجازات را حق طبیعی و وظیفه خود می‌دانند.

2.سادیسم انفجاری

افراد مبتلا به سادیسم انفجاری بسیار واکنشی هستند و رفتارهای سادیستی آن‌ها به‌صورت ناگهانی و بدون هیچ هشدار قبلی بروز می‌کند؛ گویی این رفتارها از ناکجاآباد ظاهر می‌شوند. این افراد در لحظات خشم، به‌شدت عصبانی و خشمگین می‌شوند و بدون فکر کردن به پیامدها، به افراد یا موقعیت‌های مختلف حمله می‌کنند. این حالت تا حدی شبیه خشم خودشیفته‌وار است؛ به‌گونه‌ای که با فوران خشم، غضب آن‌ها همه اطرافیان را درگیر می‌کند.

این حملات می‌تواند جسمی یا روانی باشد و اغلب به تخریب اموال، آسیب به روابط اجتماعی و خانوادگی منجر می‌شود. با وجود شدت این رفتارها، برخی از سادیست‌های انفجاری پس از تخلیه هیجانی و فروکش‌کردن خشم، نسبت به اعمال خود احساس پشیمانی می‌کنند، هرچند این احساس الزاماً مانع تکرار دوباره این رفتارها نمی‌شود..

3.اختلال سادیسم ستمگر یا استبدادی

سادیسم استبدادی (یا ستمگر) به حالتی گفته می‌شود که فرد میل شدیدی به استفاده و سوء‌استفاده از قدرت دارد. این افراد به‌طور مداوم در وضعیت خشم و عصبانیت قرار دارند و برای رسیدن به اهداف خود تلاش می‌کنند در دیگران احساس ترس ایجاد کنند. آن‌ها معمولاً قربانیان خود را از پیش انتخاب می‌کنند و آزار دادن دیگران برایشان رفتاری هدفمند است.

افراد دارای سادیسم استبدادی از ارعاب، تحقیر و گاهی خشونت علیه دیگران احساس لذت می‌کنند و در به‌کارگیری قدرت به شیوه‌های مخرب و غیرانسانی، مانعی برای خود قائل نیستند. این رفتارها در سطح ناخودآگاه باعث ایجاد احساس لذت و رضایت در آن‌ها می‌شود. با وجود ظاهر سلطه‌گر و خشن، بسیاری از این افراد در درون خود دارای اعتمادبه‌نفس پایین هستند و تلاش می‌کنند این ضعف درونی را با اعمال قدرت و کنترل دیگران پنهان کنند.

4.سادیسم از دست دادن کنترل یا بی‌دل و جرات

این نوع از سادیسم تفاوت قابل‌توجهی با سه نوع دیگر دارد. افراد مبتلا معمولاً احساس ناتوانی و ضعف درونی دارند و به همین دلیل، بیشتر کسانی را هدف آزار قرار می‌دهند که از خودشان ضعیف‌تر یا آسیب‌پذیرتر هستند. این افراد اغلب ترسو هستند و به‌جای رویارویی مستقیم، با آزار دادن دیگران در ذهن خود احساس قدرت و لذت می‌کنند.

رفتارهای آن‌ها معمولاً به شکل پرخاشگری کلامی، تندگویی و رفتارهای تحقیرآمیز بروز پیدا می‌کند. این نوع برخورد در واقع پوششی برای پنهان‌کردن ترس‌ها و ناامنی‌های درونی آن‌هاست و به آن‌ها کمک می‌کند ضعف‌های خود را از دید دیگران مخفی نگه دارند.

علت بوجود آمدن سادیسم

اگرچه علت‌شناسی رفتارهای سادیستی به‌طور قطعی مشخص نشده است، اما به نظر می‌رسد ریشه‌های آن با عواملی مشابه عوامل شکل‌دهنده سایر صفات تاریک شخصیتی هم‌پوشانی داشته باشد.

از جمله علل پیشنهادی می‌توان به تجربه‌های مخرب در مراحل اولیه رشد جنسی، سوءاستفاده در دوران کودکی توسط مراقبان یا دیگران، قرار گرفتن مداوم در معرض خشونت، مشارکت در رفتارهای خشن یا بازی‌های ویدیویی خشونت‌آمیز، که ممکن است پیوند «درد دیگران = لذت شخصی» را در مغز تقویت کند، اشاره کرد.

همچنین عواملی مانند مورد آزار و اذیت قرار گرفتن، محرومیت شدید، شکست‌های شخصی مکرر و اختلالات شیمیایی مغز نیز به‌عنوان زمینه‌های بالقوه در شکل‌گیری این رفتارها مطرح شده‌اند.

•  عوامل روان

افراد مبتلا به اختلالات روانی ممکن است متمایل‌تر نسبت به افراد دیگر باشند. اختلالاتی همچون اختلال شخصیت ضداجتماعی یا اختلال انفعالی منجر به ظهور این اختلال ‌می‌شود. اشخاصی که ناتوان در مدیریت عواطف خود هستند و احساسات منفی را به راحتی بروز میدهند، ممکن است سعی کنند این احساسات را به وسیله آزار رساندن به دیگران تخلیه کنند.

•  عوامل اجتماعی

مشارکت در رفتارهای خشن یا مصرف مکرر فیلم‌ها و بازی‌های ویدیویی خشونت‌آمیز ممکن است به شکل‌گیری یا تقویت پیوندی ذهنی میان رنج دیگران و احساس لذت شخصی منجر شود. برخی نظریه‌ها پیشنهاد می‌کنند که این فرایند می‌تواند الگوی «درد دیگران برابر با لذت شخصی» را در ساختارهای عصبی مغز تثبیت کند.

همچنین تجربه محرومیت شدید، مورد آزار و اذیت قرار گرفتن، شکست‌های شخصی مکرر و حتی اختلالات شیمیایی مغز از دیگر عواملی هستند که در پژوهش‌ها به‌عنوان زمینه‌های بالقوه بروز رفتارهای سادیستی ذکر شده‌اند.

•  عوامل فردی

افرادی که در مدیریت خشم و احساسات منفی ناتوان هستند، ممکن است به این اختلال تمایل داشته باشند. این رفتار به عنوان یک راه برای تخلیه احساسات منفی و کسب احساس کنترل بر روی موقعیت‌ها عمل می‌کند. تا فرد دیگر احساس کنترل شدن پیدا نکند.

در مجموع، اگرچه علت‌شناسی سادیسم به‌طور کامل روشن نیست، اما شواهد نشان می‌دهد که عوامل مؤثر بر آن شباهت زیادی به علل شکل‌گیری سایر صفات تاریک شخصیتی دارند و نتیجه تعامل پیچیده‌ای میان تجربیات اولیه زندگی، محیط اجتماعی و ویژگی‌های زیستی فرد هستند.

 4 روش تشخیص اختلال سادیسم

شناخت علائم فرد دارای اختلال سادیسم از اهمیت بسیاری برخوردار است. تا بتوانیم از این اختلال پیشگیری و به فرد مبتلا کمک کنیم. در ادامه به بهترین روش‌های تشخیص میپردازیم.

1.مشاوره روانشناختی

مشاوره روانشناختی یکی از بهترین روش‌ها برای تشخیص اختلال سادیسم است. روانشناسان متخصص می‌توانند از روش‌های مختلفی از جمله مصاحبه‌ها و پرسشنامه‌ها استفاده کنند تا به تشخیص این اختلال بپردازند. در طول جلسات مشاوره، افراد ممکن است به تجربیات و افکار خود درباره آزار دیگران اعتراف کنند تا به مشاور کمک کند که علائم را تشخیص دهند.

2. مشاهده رفتاری

مشاهده رفتاری فرد در مواقع مختلف نیز می‌تواند به تشخیص علائم کمک کند. این مشاهده می‌تواند در محیط‌های اجتماعی، خانوادگی، یا حتی در محیط‌های کاری صورت گیرد. ممکن است فرد سادیستی در رفتارهای خود نسبت به دیگران نادیده‌گرفتن حقوق و احترام آنها را نشان دهد.

3. توجه به الگوی رفتاری

درصورت مشاهده الگوهای رفتاری مکرری که به آزار و ضربه به دیگران مربوط است باید در نظر داشته باشید که افراد مبتلا معمولا الگوهای مشخصی در رفتار خود دارند و این الگوها می‌توانند به عنوان نشانه‌های تشخیص مفید باشد.

4. ملاحظه تغییرات روحی

عوامل روحی نیز می‌توانند در تشخیص فرد کمک کنند. زیرا افراد مبتلا به این اختلال ممکن است تغییرات غیرمنتظره در خلق و خو روانی داشته باشند.